Waar is het extra geld voor extra conciërges en klassenassistenten gebleven?

Via de lumpsum zijn vele extra miljoenen hiervoor uitgetrokken, maar ging het naar conciërges en klassenassistenten?

Frans van Haandel

Help! De school verzuipt.”, was in 2008 de actie waarmee de vakbonden 180.000 handtekeningen verzamelden voor de wens dat er 150 miljoen extra uitgetrokken zou worden voor conciërges en administrateurs op alle basisscholen van Nederland. Het werd 20 miljoen extra voor 1550 extra conciërges zodat in elk geval de basisscholen in de grote steden een conciërge zouden krijgen. Of dat gelukt is, weet ik niet. Wel is me duidelijk dat in 2017 nog steeds op de meeste basisscholen geen conciërge is. Dit ondanks de aanhoudende politieke plannen, bijvoorbeeld D66 wil in het nieuwe kabinet een conciërge op elke school afspreken.

conciergeVia het begrotingsakkoord 2014 wordt vanaf 2015 jaarlijks 50 miljoen uit aanvullende structurele middelen beschikbaar gesteld voor conciërges en klassenassistenten. Op kamervragen van Tjitske Siderius (SP) over de besteding van dat geld, antwoordt staatssecretaris Sander Dekker dat “er geen afspraken gemaakt zijn over het aantal conciërges en klassenassistenten dat met deze € 50 miljoen aangesteld zal worden”. Het was op dat moment blijkbaar nog te vroeg te zeggen of het geld ook voor dat doel besteed is. De staatssecretaris zegt toe later de kamer te informeren. Wel geeft hij een antwoord op de vraag over de periode 2010 – 2013. Daarom kijk ik hier eerst terug naar de periode 2010 – 2013 en het antwoord van de staatssecretaris. Daarna kijk ik of de besteding van jaarlijks 50 miljoen extra geleid heeft tot meer conciërges en klassenassistenten.

2010 – 2013

De staatssecretaris geeft aan dat conciërges en klassenassistenten in de categorie onderwijsondersteunend personeel en ondersteunend en beheerspersoneel (OOP/OBP) vallen. Daarvan geeft hij een overzicht van de aantallen fte tussen 2010 en 2013 in zijn antwoord.

tbl1dekkerDe toelichting daarbij is “De daling in OOP/OBP wordt vooral veroorzaakt door de dalende leerlingaantallen en de daarmee gepaard gaande daling van de werkgelegenheid”.

Maar dat de leerlingaantallen zodanig gedaald zijn, wordt niet onderbouwd. Dus even nagaan of dit wel klopt. Ik kijk afzonderlijk naar het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

Als we kijken naar het absolute aantal leerlingen in het basisonderwijs, dat is inderdaad gedaald:

OOP-PO
Bron: http://www.stamos.nl/index.rfx?verb=showitem&item=3.27

In het basisonderwijs is in de genoemde periode het aantal OOP/OBP gedaald met 11% terwijl het aantal leerlingen daalde met 4%. De stelling van de staatssecretaris dat de OOP/OBP daling vooral is veroorzaakt door de dalende leerlingaantallen klopt niet voor het basisonderwijs.

Als we kijken naar het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs (VO), is dat ruim 3,5% gestegen:

OOP-VO
Bron: http://www.stamos.nl/index.rfx?verb=showitem&item=5.27

Tegelijk is het aantal OOP/OBP in het VO met 3% gedaald. De stelling van de staatssecretaris dat de daling OOP/OBP vooral is veroorzaakt door de dalende leerlingaantallen klopt niet voor het voortgezet onderwijs.

factcheckIn de periode 2010-2013 is het aantal OOP/OBP fors gedaald. In tegenstelling tot wat de staatssecretaris stelde bij de beantwoording van de kamervragen, is dit niet ‘vooral te wijten aan de daling van de leerlingaantallen’.

Vanaf 2015

Vanaf 2015 ging er dus nog 50 miljoen per jaar extra naar de lumpsum voor het aanstellen van conciërges en klassenassistenten. Hoeveel extra conciërges en klassenassistenten heeft dat opgeleverd?

De staatssecretaris verwijst naar www.ocwincijfers.nl, die site verwijst vervolgens door naar www.onderwijsincijfers.nl. De site geeft geen opsplitsing van primair onderwijs (PO) in basisonderwijs en speciaal onderwijs. Waar de staatssecretaris het voor 2010 – 2013 had over  basisonderwijs gaat het hierbij dus over PO (basisonderwijs en daarbij speciaal onderwijs). Dat is op zich niet erg, want het leerlingaantal in het PO ontwikkelde zich in dezelfde verhouding als voor het basisonderwijs en extra conciërges of klassenassistenten in het PO zijn net zo welkom.
Ik kijk hier naar de ontwikkeling van het aantal fte OOP/OBP in het PO en VO samen:

jaar aantal leerlingen PO+VO OOP/OBP fte PO+VO
2014 2.515.914 30.600
2015 2.506.114 31.100
2016 2.488.777 31.100

Bronnen: https://www.onderwijsincijfers.nl/kengetallen/primair-onderwijs/deelnemerspo/ontwikkeling-aantal-leerlingenhttps://www.onderwijsincijfers.nl/kengetallen/voortgezet-onderwijs/deelnemersvo/leerlingen-aantallenhttp://www.stamos.nl/index.rfx?verb=showitem&item=5.27https://www.onderwijsincijfers.nl/kengetallen/primair-onderwijs/personeelpo/personeelssterkte-en-functiemix-pohttps://www.onderwijsincijfers.nl/kengetallen/voortgezet-onderwijs/personeelvo/personeelssterkte-en-functiemix-vo

Het aantal fte OOP/OBP is 500 gestegen. Daarbij is het leerlingaantal 1% gedaald, hetgeen overeenkomt met 300 fte OOP/OBP.  In totaal kun je dus stellen dat er 800 fte OOP/OBP bijgekomen is voor € 50 miljoen extra. Je kunt alleen kijken naar de ontwikkeling van OOP/OBP, dus of dit conciërges en klassenassistenten betreft is niet direct duidelijk. We kunnen daar wel een idee over krijgen als we kijken naar de uitgaven per fte, er is namelijk € 62.500 per fte per jaar uitgegeven. Dat is een opvallend hoog bedrag want conciërges en klassenassistenten verdienen maximaal rond € 2000 bruto per maand. De conclusie is dus dat het onwaarschijnlijk is dat dit geld geheel besteed is hiervoor. In antwoord op kamervragen van Tjitske Siderius (SP) in 2016 antwoordde staatsecretaris Sander Dekker dat hij het ook niet weet en dat er met de sectororganisaties geen afspraken gemaakt zijn over besteding.

Slot

Het beeld dat staatssecretaris Sander Dekker geeft dat het aantal docenten is afgenomen omdat het aantal klassenassistenten is gestegen geeft, is onjuist. Laat staan dat dat jaarlijks € 1,5 miljard extra voor de lumpsum verklaart. De onderzochte 50 miljoen voor conciërges en klassenassistenten was overigens minder dan 10% van de 600 miljoen per jaar die structureel extra is uitgetrokken voor ‘onderwijskwaliteit en innovatie’, zo is bijvoorbeeld ook de lumpsum weer met € 175 miljoen structureel hiervoor verhoogd.

meerlump
Bron: https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2013/10/11/begrotingsafspraken-2014/begrotingsafspraken-2014.pdf

Het is wederom onmogelijk om de doelmatigheid van besteding hiervan na te gaan. Zoals de Rekenkamer aangeeft in hun recente verantwoordingsonderzoek : zij mogen dit naar eigen inzicht aan onderwijs besteden en verantwoorden zich daarover jaarlijks op hoofdlijnen aan het ministerie. Waaraan zij hun financiële middelen precies besteden en welke prestaties en effecten zij ermee bereiken, is niet uit de jaarrekeningen van de schoolbesturen op te maken. Dit geldt ook voor extra onderwijsinvesteringen waartoe het parlement besluit, want ook die worden meestal aan de lumpsum toegevoegd.”

Hoe lang kan dit zo nog doorgaan? Het gaat om € 27,8 miljard aan uitgaven per jaar waarvan de doelmatigheid van besteding niet duidelijk is. In de woorden van onderwijsjournalist Ronald Buitelaar:  “Gekmakend. Waarom vinden ‘we’ het nu al jaar na jaar normaal dat er nauwelijks zicht te krijgen is op besteding van gemeenschapsgeld?”. Onderwijsonderzoeker Hannes Minkema voegt daar aan toe: “Dus op de besteding van steeds meer gemeenschapsgeld dat publieke doel moet dienen & waarvoor keiharde bezuinigingsoffers zijn gebracht.

Advertenties

2 thoughts on “Waar is het extra geld voor extra conciërges en klassenassistenten gebleven?

  1. Uit mijn ervaring blijkt dat er eerst boventallig personeel moest worden aangesteld, alvorens nieuw personeel aan te stellen. Boventalligen waren op’ers. Daarnaast moet de begroting sluitend gemaakt worden en met name energie en huisvesting slokte geld op. Dit gaat ten loste van personeel.

    Like

  2. Of de bewering “aantallen OOP dalen want leerlingaantallen dalen” klopt behoeft niet eens rekenwerk: of er in een schoolgebouw nou 550 of 500 leerlingen rondlopen (daling 10% afgerond) betekent niet dat het aantal conciërges etc ook met 10% naar beneden kan.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s